“Naše političke probleme treba gledati jedanput sa čisto srpskog stanovišta” M. Crnjanski
Srpski poslovni Almanah - Veliki
NESTAJU SRBI U HRVATSKOJ: „Oluja“ kao rešenje srpskog pitanja u savremenoj Hrvatskoj i Evropi
EKSKLUZIVNO (1. DEO)

Nestaju Srbi u Hrvatskoj

NESTAJU SRBI U HRVATSKOJ: „Oluja“ kao rešenje srpskog pitanja u savremenoj Hrvatskoj i Evropi

Prvi put u istoriji Hrvati su 2011. činili preko 90 odsto stanovništva  Hrvatske, broj Srba  je zbog etničkog čišćenja i masovnog izgona pao na najniži istorijski nivo od 4,36 odsto, pa će 2051. godine udeo Srba biti manji od 2,5 odsto, što će definitivno značiti da više ne žive u Hrvatskoj

PIŠE: Svetozar LIVADA

PRIREDIO: Radivoje PETROVIĆ

Srpsko stanovništvo u Hrvatskoj je početkom XXI veka doživelo potpuni demografski slom, padom na istorijski najniži nivo od 4,36 odsto učešća u ukupnom stanovništvu ove novonastale države, zbog etničkog čišćenja i masovnog izgona iz svoje vekovne postojbine. Prvi put u istoriji Hrvati su 2011. činili preko 90 odsto ukupnog stanovništva  Hrvatske, iako je njihov apsolutni broj opao za više od sto hiljada ili za 2,6 odsto u odnosu na prethodni popis 2001. godine, kada je zabeležen najveći apsolutni broj Hrvata u istoriji popisa stanovništva Hrvatske.

ISPOD TRI ODSTO SRBA: Ostvaruje se Truđmanova ideja
ISPOD TRI ODSTO SRBA: Ostvaruje se Truđmanova ideja

Taj trend neprekidnog pada traje praktično od 1971. godine i događaja poznatih kao „hrvatsko proljeće“. U skladu sa tim, polovinom 21. veka udeo Srba u ukupnom stanovništvu Hrvatske biće manji od 2,5 odsto, tj. skoro duplo manji od udela “ostalih” nacionalnosti. To će definitivno značiti da Srbi više ne žive u Hrvatskoj, odnosno da je neminovno da oni prirodnim putem nestanu sa ovih područja. Time će biti više nego ostvarena Tuđmanova programirana ideja o tri odsto Srba u Hrvatskoj.

Ovaj Izvještaj o provedenom istraživanju nastao je na osnovu istraživačkog projekta: „Raspored naseljenosti srpskog stanovništva po naseljima u Hrvatskoj – 1880 − 2011“, kojeg je odobrilo i financiralo Vijeće srpske nacionalne manjine Grada Zagreba 2012. godine, naučnu studiju koju još niko nije objavio, uprkos njenom značaju za celovito sagledavanje pozadine građanskog rata na tlu bivše SFRJ tokom 90-ih.

Istraživački tim i autori ovog izvještaja su: dr. Svetozar Livada (voditelj), Vladimir Cvjetićanin, prof. i Nikola Lunić, prof (članovi). Sve je tekstove redigirao, dopunio i objedinio u cjelinu, koja se ovdje prezentira, Svetozar Livada u suradnji s Vladimirom Cvjetićaninom. Autori teksta “Nestajanje Srba u Hrvatskoj” su demografi s Novosadskog univerziteta prof. dr Branislav Djurdjev i Danijela Arsenović, vanjski suradnici na projektu. ovim istraživanjem je trebalo utvrditi utemeljenost istraživačke hipoteze, a to je, da je došlo do biološkog sloma i postupnog nestajanja srpskog  stanovništva u Republici Hrvatskoj.

POČEO PAVELIĆ, NASTAVIO TUĐMAN…

KONTINUITET NASILJA NAD SRBIMA: Pavelić ubijao, Tuđman proterivao...
KONTINUITET NASILJA NAD SRBIMA: Pavelić ubijao, Tuđman proterivao…

Dugoročni trend opadanja broja i udela Srba u Hrvatskoj evidentan je još od kraja Prvog svetskog rata. Od 1941. primetna je kontinuirana politika prema Srbima u Hrvatskoj: Pavelićevi progoni i, kasnija klanja nastavili su se kolonizacijom i završili se Tuđmanovim progonima.

Međutim, sve do popisa 1991. udeo Srba je sporo opadao, uprkos evidentnim progonima, organizovanim preseljenjima i ubistvima za vreme  Prvog i, naročito, Drugog svetskog rata. Prelomni momenat desio se u poslednjoj dekadi XX veka, kada je udeo Srba smanjen skoro tri puta u odnosu na početak te dekade. Podaci popisa 2011. pokazuju da u tom malom preostalom udelu Srba preovlađuje ostarelo stanovništvo, te zato projekcije do 2051. nagoveštavaju  svođenje udela Srba na samo 2,4 odsto, dok njihova starosna struktura ukazuje na potpuno odsustvo ikakvih mogućnosti za daljnju reprodukciju.

Za nestajanje Srba u Hrvatskoj može se reći da je to kontinuirani proces nekoliko povezanih događaja od početka Drugog svetskog rata, tj. od 1941. do 1995.

SEOBA KAO SRPSKI USUD: Nasilno iseljavanje Srba od Tita do danas
SEOBA KAO SRPSKI USUD: Nasilno iseljavanje Srba od Tita do danas

Kao jedan od metoda rešavanja “srpskog pitanja”, ideja o raseljavanju Srba javila se odmah po uspostavljanju NDH. Organizovano iseljavanje vršeno je između juna i oktobra 1941. Prvi iseljenici bili su solunski dobrovoljci iz Slavonije i Srema, njih 28.000, zatim pravoslavni sveštenici sa porodicama, ukupno njih  327, a sa hrvatskog dela NDH njih 104. Nastavljeno je sa iseljavanjem trgovaca i privrednika, a masovna organizovana iseljavanja sveg pravoslavnog stanovništva započela su u julu hapšenjima u Zagrebu i deportacijama preko tranzitnih logora u Capragu, Bjelovaru i Požegi. Prema nemačkim procenama u Srbiju je već do kraja jula prebeglo 180.000 Srba. Nemci su zbog ustanka u Srbiji obustavili organizovana iseljavanja Srba iz NDH, ali su ona zbog ustaškog terora ilegalno nastavljena i 1942. i 1943. pa ni brojka od 200 hiljada nije konačna. Nakon iseljavanja sva pokretna i nepokretna imovina Srba je oduzimana i deljena naseljenicima iz Slovenije, Hrvatskog zagorja, Dalmacije i Hercegovine.

NASILNA KOLONIZACIJA SRBA

Nakon završetka Drugog svetskog rata, u komunističkoj Jugoslaviji, popis žrtava pogođenih ratom, nije realizovan na vreme, zbog čega se dosadašnji publikovani podaci baziraju na procenama kako ratnih, tako i demografskih gubitaka uopšte. Ukupni demografski gubici tokom Drugog svetskog rata na prostoru bivše Jugoslavije obuhvataju čiste demografske gubitke (pad nataliteta), emigraciju, ubijene ili umrle izvan zemlje i poginule, ubijene i umrle u zemlji. Na osnovu toga, ukupni demografski gubici u Hrvatskoj iznosili su 502.000, od čega su ratni gubici 295.000. Ukupni demografski gubici kod Srba u Hrvatskoj iznose 159.000, od čega ratni gubici čine čak 137.000 ili 46,4 odsto ukupnih ratnih gubitaka u Hrvatskoj. Drugi svetski rat je na prostoru bivše Jugoslavije odneo veliki broj žrtava, a kada je reč o stanovništvu srpske nacionalnosti, velika ljudska stradanja na prostoru današnje Hrvatske, rezultat su likvidacije srpskog življa od strane NDH, a posebno u logorima Jasenovac, Jadovno i drugim, ali i prilikom akcija protiv partizana, gde su najvećim delom bili Srbi.

Masovne organizovane migracije, poznatije kao kolonizacija Vojvodine, organizovala je komunistička vlast od 1945. do 1948. godine pod izgovorom rešavanja agrarnog pitanja. Ukupno je u Vojvodinu doseljeno 36.430 porodica sa 216.306 lica. Od toga iz Hrvatske je doseljeno 52.929 lica ili 25 odsto svih kolonista, a njihovo poreklo ukazuje da potiču iz krajeva nastanjenih Srbima. To su demografski rejoni Like i severnog Primorja (iz koga je poreklom 61 odsto kolonista iz ove republike, i rejona Dalmacije, sa 22 odsto kolonista. Kolonizacija je, dakle, imala vrlo sličan efekat kao i raseljavanje Srba s početka Drugog svetskog rata. Tim pre što učesnici u kolonizaciji često ističu da su ih lokalne vlasti prisiljavale da se sele, pa su često čitava sela raseljavana.

DETE U IZBEGLIČKOJ KOLONI: Ovo se ne zaboravlja
DETE U IZBEGLIČKOJ KOLONI: Ovo se ne zaboravlja

Povratništvo kolonista bilo je aktuelno i za vreme izvođenja kolonizacije ali je tek prestanak masovnih organizovanih doseljavanja otkrio značaj povratništva. Faza spontanog povratništva trajala je znatno duže od organizovanog doseljavanja i jedno vreme bila je preovlađujući tip migracija u Vojvodini. Obim povratništva zavisio je od razlika u ekonomskom razvoju polazišta i odredišta, te je to i razlog što je povratništvo u Sloveniju bilo najveće, a u Hrvatsku najmanje, samo 6,5 odsto, ili samo nekoliko hiljada lica, jer zbog ratnih razaranja kolonisti iz Hrvatske i nisu imali gde da se vrate.

Što se tiče hronologije izbeglištva iz Hrvatske u Srbiju tokom 1990-tih treba primetiti da je posle 1991. kada je u Srbiju izbeglo 16,2 odsto od ukupno 233.125 lica izbeglih iz Hrvatske u Srbiju tokom 1990-tih godina, u naredne tri godine izbeglištvo iz ove republike je jenjavalo i prepolovljavalo se u svakoj narednoj godini, da bi nagli vrhunac dostiglo u “Oluji”, oružanoj intervenciji hrvatske vojske početkom avgusta 1995, kada je pokrenuto više od polovine izbeglica (54 odsto) iz Hrvatske. Do 1995. Srbija je primila 330.000 izbeglica iz Hrvatske, a do Svetskog dana izbeglica, 20. juna 2014, samo njih 69.000 ili 21 odsto  vratilo se u Hrvatsku. Ovaj Svetski dan izbeglica Srbija je dočekala sa najvećim brojem izbeglica u Evropi – 43.763 od čega su 32.371 ili skoro tri četvrtine izbeglice iz Hrvatske. Zašto?

UČINAK ETNIČKOG ČIŠĆENJA

PARASTOS ŽRTVAMA OLUJE: Detalj iz Crkve Svetog Marka u Beogradu
PARASTOS ŽRTVAMA OLUJE: Detalj iz Crkve Svetog Marka u Beogradu

”Republika Hrvatska nije isplatila zaostale penzije, dinarsku i deviznu štednju. Nekoliko desetina hiljada izbeglica iz Republike Hrvatske ni nakon 19 godina od prestanka rata nije povratilo svoje stanarsko pravo. Republika Hrvatska nije obnovila više od 10.000 srušenih srpskih kuća u područjima gde nije bilo ratnih dejstava i oko 8.000 kuća na područjima zahvaćenim ratom. Nije vraćeno ni oduzeto poljoprivredno zemljište. Zabrinjavajuće je i da nadležne institucije u Republici Hrvatskoj ne procesuiraju pojedince koji šire govor mržnje i vode kampanju protiv srpskog jezika i pisma. Svi navedeni argumenti potkrepljuju stav da do očekivanih promena, nažalost, nije došlo” (Komesarijat Srbije za izbeglice i migracije, 2014).

Žrtve naših ratova nitko nije izbrojio niti je to pitanje temeljito znanstveno istraženo, izuzev nekoliko demografskih projekcija nekih naših demografa, nego se njima licitiralo, pa i nama ne preostaje ništa drugo negoli da na osnovu postojećih demografskih podataka sa manjom ili većom sigurnošću (ali ipak smatramo većom), pretpostavimo koliko je srpskog stanovništva iseljeno, najvećim dijelom prisilno, odnosno  prognano izvan svoje domovine tokom proteklog građanskog rata u bivšoj zajedničkoj državi.

NIKAD MANJE SRBA U HRVATSKOJ: Učinak etničkog čišćenja se već vidi
NIKAD MANJE SRBA U HRVATSKOJ: Učinak etničkog čišćenja se već vidi

Ako je prema popisima stanovništva  1991. godine  u Hrvatskoj živjelo 581.663 stanovnika srpske nacionalnosti, a 2011. 186.633, onda proizlazi da ih je manje  395.030, što čini  egzaktno 68,91 odsto. Prema popisu 2001. taj postotak je bio nešto manji (65,33 odsto), što znači da se iseljavanje srpskog stanovništva nastavilo i u mirnodopskim uvjetima poslije 2001. godine, kada se iselilo daljnjih 15.030 stanovnika.

Šta nam još sugerišu demografske analize popisa stanovništva u Hrvatskoj?

U analiziranom periodu od 131 godine (1880 – 2011) prostore današnje Hrvatske, skoro sve do kraja 19. stoljeća, naseljavale su isključivo dvije nacionalne skupine – hrvatska i srpska, pri čemu je hrvatsko stanovništvo najmanje fluktuiralo, odnosno tokom cijelog perioda imalo relativno stabilno učešće u ukupnom stanovništvu – u rasponu od 68,53 odsto 1910. do 90,42 odsto  2011, uz blago kontinuirano brojčano povećavanje, ali znatno manje  od uobičajenog, zbog  nepovoljnog u analizi istaknutog djelovanja određenih nepovoljnih okolnosti i prilika.

Istovremeno, srpsko stanovništvo je najviše fluktuiralo, odnosno tokom cijelog perioda do kraja XX stoljeća imalo relativno stabilno učešće u ukupnom stanovništvu – u rasponu od 11,55 odsto 1981. do 22,21 odsto 1921., što je ujedno najviše učešće srpskog stanovništva u ukupnom stanovništvu Hrvatske. Taj udio potom neprekidno pada poslije 1971. da bi početkom XXI stoljeća ono doživjelo kompletan demografski slom  padom na historijski najnižu razinu od samo 4,36 odsto učešća u ukupnom stanovništvu Hrvatske, zbog etničkog čišćenja i masovnog izgona iz svoje vjekovne postojbine.

GDE SU SRBI U LICI?

PROPAO SRPSKI PROJEKAT: Krajina u srcima Krajišnika
PROPAO SRPSKI PROJEKAT: Krajina u srcima Krajišnika

Ostale nacionalne skupine su krajem XVIII stoljeća bile minimalno zastupljene u ukupnom stanovništvu Hrvatske – svega nešto ispod 2,00 odsto, da bi se početkom XIX stoljeća skoro udesetorostručile i činile 15,17 odsto od ukupnog stanovništva; te kasnije fluktuirale slično kao i srpsko stanovništvo, pa tako u popisu 2011. čine samo oko polovinu udjela iz 1991. tj. oko 5 odsto. Na evoluciju stanovništva Hrvatske, posebno na nekim njenim prostorima u određenim razdobljima, odlučujući utjecaj imalo je tzv. “mehaničko zadiranje u  demografski korpus“, odnosno ljudski gubici, najviše kroz ratove i kontinuirano ratno stanje, što je pogađalo sve kategorije i uzraste stanovništva, te time i sve demografske parametre. Ovaj utjecaj do sada nije adekvatno istražen i valoriziran, niti su ljudski gubici objektivno kvantificirani.

U periodu od 131 godine na prostoru Hrvatske izvršeno je 14 popisa stanovništva i oni ukazuju na značajne fluktuacije hrvatskog stanovništva. Skoro sve do kraja XIX  veka na prostoru Hrvatske živeli su isključivo Hrvati i Srbi, jer ostalih nacionalnosti nije bilo više od dva procenta. Popisi iz 1900. i 1910. beleže skoro udesetostručenje “ostalih” nacionalnosti, osetno smanjenje broja i udela Hrvata (sa preko 80 na ispod 70 procenata, što je i najmanji zabeleženi udeo Hrvata u Hrvatskoj u svih 14 popisa), dok je udeo Srba ostao na stabilnih 16 − 17 procenata. Prvi popis nakon Prvog svetskog rata beleži maksimalnih 764.901 ili 22,2 odsto Srba, a njihov udeo neprekidno opada od 1961, da bi u popisima 2002. i 2011. iznosio samo petinu udela iz 1921. Slično se desilo i ”ostalim” nacionalnostima, jer je njihov udeo u popisu 2011. samo trećina onoga iz 1910, mada je u međuvremenu bilo i osetnijih padova udela. Prvi put u istoriji popisa Hrvati su 2011. činili preko 90 odsto ukupnog stanovništva  Hrvatske, iako je njihov apsolutni broj opao za preko sto hiljada ili za 2,6 odsto u odnosu na prethodni popis 2001. godine, kada je zabeležen najveći apsolutni broj Hrvata u istoriji popisa stanovništva Hrvatske.

SRBI OVDE NEMAJU VEĆINU: Korenica
SRBI OVDE NEMAJU VEĆINU: Korenica

Veliko iseljavanje nehrvatskog stanovništva (više od 570.000), što predstavlja  12  odsto ukupnog stanovništva, imalo je višestruke posljedice na demografski  korpus u cjelini, posebno na naseljenost u prostoru. Kako to izgleda po istorijskim regijama, kao što su Lika, Kordun i Banija?

Ono što je izvjesno iz posljednja dva popisa stanovništva jeste činjenica da je srpsko stanovništvo u Lici od većinskog tokom više od jedno i po stoljeća postalo manjinsko, što više, etničkim čišćenjem, svelo se na minornu nacionalnu manjinu. Druga izvjesna činjenica je, da su u Lici ugašena odnosno nestala  naselja u kojima su Srbi bili većinsko stanovništvo, i to najviše u općinama Donji Lapac i Korenica.

IZMENJENI PEJZAŽ I PROSTOR

RODNO MESTO NIKOLE TESLE: Smiljan
RODNO MESTO NIKOLE TESLE: Smiljan

Pokazalo se da ni surovi život ne može prisiliti na napuštanje zavičaja, koliko to može mehanički nasrtaj na zavičaj ratom.  Osim toga, razorene su kuće i u gotovo  svim ostalim naseljima u kojima su živjeli Srbi. Time je izmijenjen izgled i pejsaž naseljenih prostora. Na početku građanskog rata miniran je spomenik Nikole Tesle u Gospiću, demoliran Teslin muzej u Smiljanu, Teslinom rodnom mjestu, i razoren spomenik partizana i žrtava fašizma na kojima su bila imena 18 srodnika Nikole Tesle. Minirani su svi spomenici antifašizma, uključujući i od onih umjetnika koji su obilježili epohu i čije se makete nalaze u svjetskim galerijama, među kojima i spomenik u Srbu posvećen ustanku naroda Hrvatske.  To su sela koja to ni po čemu više nisu, jer je u njima razorena nadgradnja, institucije i kompletna infrastruktura.

Ovaj najtragičniji događaj u povijesti srpskog življa Like, kao posljedica građanskog rata devedesetih godina prošlog stoljeća, nije rezultirao samo njihovim  skoro potpunim izgonom iz njihovih vjekovnih zavičajnih naselja, nego i njihovim strogo kontroliranim selektivnim povratkom, koji je sveden  de facto na samo one najstarije ‒ „ostarjele grobove“. To je u stvari, klasični primjer  etničkog čišćenja bez ostatka, koji vodi do kompletnog gašenja toponima.  Taj  je  čin  usmjeren na razbijanje primarne grupe, jer porodica je u nas osnovna jedinica stabiliteta – „podiobe svih materijalnih i duhovnih dobara na jednake dijelove“.

SRBI IZMEŠTENI IZ ISTORIJE: Donji lapac bez Srba
SRBI IZMEŠTENI IZ ISTORIJE: Donji lapac bez Srba

To nasilje je dovelo srpski demografski korpus, posebno u lokalnim sredinama kao što  su ličke, do potpunog biološkog sloma, bez mogućnosti bilo kakve obnove. To se ogleda u iznimno velikom kompletnom gašenju  rodova, prezimena i naseljenih srpskih toponima, posebno u nekim predjelima ove regije (Donji Lapac i Korenica). Zapravo, etničkim čišćenjem srpskog stanovništva, napadnuta je toponomastika, onomastika, katastar, povijest i kultura, s nakanom da se srpski narod izmjesti iz povijesti hrvatskog naroda. Ovaj tragizam je veći od onog poimanja grčkog tragizma, jer je zahvatio jedan autohtoni višegeneracijski narod i svu zajedničku baštinu i stvaralaštvo sa hrvatskim narodom  za života dvadeset i jedne generacije življenja srpskog naroda na ovim prostorima. Prosto je neshvatljivo kako je na to pristao hrvatski narod ??!! Nije li ovo slično sudbini Indijanaca u Americi, ili Aboridžina u Australiji, ili u novije vrijeme Jermena u Turskoj?

Zaključno se može konstatirati sljedeće: srpsko je stanovništvo u regiji Lika u analiziranom periodu bilo većinsko stanovništvo sve do popisa 1991. g; popisom 2001. i 2011. srpsko većinsko stanovništvo se u ovoj regiji svelo na najnižu razinu u svojoj povijesti na  ispod 20% i tako postalo manjinsko.

(NASTAVIĆE SE)

 

 

 

Najnovije

Šta se krije iza “podele Kosova”?

Albanci već traže teritoriju juga Srbije, a što se tiče podele, Amerikanci i Albanci, dobivši u svoje ruke stratešku tačku – Sever Кosova – nipošto je neće predati, može se govoriti samo o zauzimanju novih srpskih teritorija, smatra sagovornica portala Evroazija dejli

„Oluja“ u Hrvatskoj još traje

Broj Srba na Kordunu pao je ispod deset odsto, na Baniji ispod 15 odsto, a u ovim regijama je pre „Domovinskog rata“ srpska populacija bila u znatnoj većini, tako da Srbi doživljavaju biološki slom

Sve što ste obećali, slagali ste!

Povod za pismo Momčila Trajkovića iz Čaglavice sa Kosmeta je susret delegacije Srpskog nacionalnog formuma sa Predsednikom Srbije pre šest meseci, posle ubistva Olivera Ivanovića

Nigerijska šema Vučićevog kuma

Lider na polju obnovljivih izvora Eco Energo Group, u suvlasništvu Nikole Petrovića, kuma Aleksandra Vučića, svoj razvoj je započeo preko jedne od firmi Energoprojekta i uz sumnje na prikriveno vlasništvo, zbog čega je Energorpojekt protiv svojih bivših menadžera i radnika podneo krivičnu prijavu za zloupotrebe položaja i pranje novca, koja je kasnije odbačena

General oživeo duše 16.186 rodoljuba

Komandant Кopnene vojske general-potpukovnik Milosav Simović osnovao je u Nišu Muzej Kopnene vojske, izdvojio žrtve sa Paštrika i Košara, zapevao četničku pesmu “Planino, moja planino” na proslavi Dana Kopnene vojske i o tome govori otvoreno i s ljubavlju za Srbiju

Naprednjaci finansiraju Tadićeve i Đilasove

Firma koju je osnovao Nebojša Krstić dobila je od Gradske uprave Beograda 90.000.000 za oglašavanje u novinama, nadovezujući se na posao koji je ista firma za sedam miliona sklopila sa JP “Službenim glasnikom” kojim rukovodi bivša DS-ovka Jelena Trivan, dok je do skoro Skupština grada poslovala sa firmom “Media point” koja se dovodi u vezu sa Draganom Đilasom
Srpski poslovni Almanah - Veliki